Het Michaela-concept brengt weer rust in de school

Een uit Engeland overgevlogen concept, omarmd door Academica en op een krachtige manier uitgewerkt door Linda van Druijten. Michaela is een schoolconcept waarin teruggegaan wordt naar routines, met als doel leerlingen beter tot leren te laten komen.

 
Michaela in Nederland

De Michaela Community School is een school in Noord-Londen waar de straatcultuur de school binnenkomt. De school wordt ook wel de strengste school van Londen genoemd. Katharina Birbalsing is de directrice en ook de bedenker van het Michaela-concept. Kennis, routines en hoge verwachtingen zijn belangrijke pijlers binnen de school. Linda van Druijten heeft het Michaela-concept uitgewerkt in Nederland. “En dat doet Linda met een enorme touch, het raakt je en zet je aan het denken. Dat is écht heel bijzonder” benadrukt onderwijsadviseur Francis van Haandel. 

 
Wat zijn we eigenlijk aan het doen? 

“Bij Michaela gaan we terug naar de basis van sterk onderwijs.” benadrukt van Druijten. “We vragen onszelf: wat zijn we eigenlijk aan het doen? En waarom doen we wat we doen? Kinderen zijn niet geëvolueerd. Wij volwassenen zijn het anders gaan doen.” Van Druijten is kritisch op de vele hypes die er zijn in het onderwijs. “We hypen maar mee, we doen aan leerstijlen, moeten iets met skippyballen en bijtringen. Zelf liep ik ook met posters van 21st Century skills. We zijn erin getrapt, maar het moet echt anders en beter.” Dat begint volgens haar met weten hoe leren werkt en dan vervolgens “oefenen, oefenen, oefenen en toepassen.” Ook voor het team op basisschool en kindcentrum het Universum van Willemijn Loomans is kennis belangrijk. “Wij willen zo efficiënt mogelijk omgaan met de leertijd van leerlingen. Alle leertijd wordt benut.”

 
Gedrag

Het Michaela-concept gaat uit van een duidelijke visie op leren en gedrag. Schoolleider Miranda Henkes legt uit hoe dat er op de Arnhemse Hugo de Grootschool uitziet. “Voor ons ligt de nadruk op preventief insteken op gedrag. Door routines, voorspelbaar gedrag van leerkrachten en een vaste structuur in lesgeven laten we leerlingen beter tot leren komen. Kinderen hoeven niet na te denken hoe ze door de gangen moeten lopen of hoe ze in de klas moeten zitten.” Van Druijten legt uit dat die routines er niet zomaar zijn. “We willen rust terug in de school, omdat kinderen snel volzitten, 'cognitive overload' krijgen. Met meer rust in de school komen kinderen makkelijker tot leren, want leren op zichzelf is al ingewikkeld genoeg. Kinderen op de Michaela scholen lopen bijvoorbeeld aan de rechterkant door de gang met hun armen langs hun lichaam en niet apenkooiend door de gangen.”  

“Gedrag wordt aangeleerd. We zeggen niet ‘doe eens normaal’, want we moeten eerst aanleren wat normaal is. Wat verwacht je dan?” legt schoolleider Henkes uit. Willemijn Loomans beaamt als gedragsspecialist dat deze duidelijkheid fijn is voor leerlingen. “Ze hebben als ze op school komen al bagage mee vanuit huis. Als ze op school zijn is het duidelijk en overzichtelijk, ze hoeven niet na te denken over hoe ze zich moeten gedragen in de school.” 

 
Hoge verwachtingen

Ieder kind kan alles leren. Dat is de mindset van het Michaela-concept. Van Druijten: “Het gaat erom dat de leerkracht naar je kijkt en iedere keer gelooft - écht gelooft - ook jij zal het leren.” Ook op de Hugo De Grootschool van Miranda Henkes gebeurt dit. “Onze insteek is dat ieder kind alles kan leren en dat wij er samen alles aan doen om te zorgen dat het lukt. En - niet onbelangrijk - we verwachten ook dat het lukt.” Deze focus op hoge verwachtingen werkt niet alleen voor de leerlingen, maar ook voor alle professionals binnen de school. Francis van Haandel, beleidsadviseur onderwijs bij stichting Flores ziet dat de mindset van hoge verwachtingen ertoe leidt dat leerkrachten ook naar zichzelf gaan kijken. “Leraren denken na hoe ze hun eigen handelen effectief kunnen inzetten om alle kinderen tot leren te laten komen. En dat motiveert enorm.”

 
Het traject

Een Michaela-traject duurt twee jaar. Je start met een kernteam, bestaande uit meestal de schoolleider, de intern begeleider en twee leerkrachten. Het kernteam volgt acht bijeenkomsten, altijd met een andere school. Druijten licht toe: “In die acht bijeenkomsten gaan we met dat kernteam aan de slag met dat wat de wetenschap ons vertelt. We maken geen keuzes meer vanuit goedbedoeld onderbuik gevoel. We behandelen onder andere de cognitieve leerpsychologie en hoe het werkt met hoge verwachtingen. Er wordt er altijd een koppeling gemaakt met de routines in de school, gekeken hoe je een transitie kan maken met je team en vertalen dit vervolgens naar duidelijke plannen en kwaliteitskaarten." Francis van Haandel beaamt dat: “Linda zorgt ervoor dat leerkrachten het verhaal zelf kunnen vertellen en overdragen. Dat is ook echt nodig. Er zit een sterke focus op persoonlijk leiderschap. Linda zet vakmanschap centraal.”

 
Blijven leren

“In het Michaela-concept is gedrag een leerdoel. Dat betekent dat als je iets met elkaar wilt leren, dan moet je eerst uitleggen waarom, dan duidelijke instructie geven, samen oefenen, veel oefenen en toepassen in de praktijk en dat dan weer herhalen. Dat betekent ook dat we elkaar als team professioneel moeten aanspreken” zegt schoolleider Henkes. Onderwijsadviseur van Haandel laat weten dat zo’n proces niet vanzelf gaat. “Het werkt alleen als het team erin gelooft. Als je het zelf aan durft te gaan, omarmt en ondervindt. Het is daarom belangrijk dat je elkaar de ruimte geeft, ook wanneer er weerstand is. De transitie naar dit concept gaat niet vanzelf, daar moet het af en toe mogen schuren.”

 
Effect?

Linda van Druijten gaat met de scholen het tweede schooljaar in van het traject. Is er al iets van een effect? Willemijn Loomans merkt op dat er deze week een leerkracht was die toetsen ging afnemen en normaal gesproken briefjes op de ramen hangt om te vragen of iedereen stil wil zijn. “Dat hoeft nu niet meer, want het is in onze gangen al stil. Er is meer rust, kinderen worden minder snel boos, er zijn minder discussies over gedrag en er wordt harder en gemotiveerder gewerkt in de school.” Miranda Henkes ziet ook effect: “Er heerst rust in de school, regelmaat. Helderheid over leren en gedrag, geen onrust meer. Als de bel van de pauze gaat dan lopen hier 170 kinderen in stilte door de school. Dit uiteindelijk om die efficiënte leertijd te bevorderen.”

Van Druijten Is met meerdere scholen gestart met het Michaela-concept en wil het graag nog meer onder de aandacht brengen. “We beginnen dit jaar met een grote groep speciaal onderwijs scholen. Ook zijn we in gesprek met het voortgezet onderwijs om te gaan werken met een doorlopend traject voor leerlingen. Ik ben er trots op dat ik dit kan doen.” 

  • Linda van Druijten is senior onderwijsadviseur en kerndocent bij Academica University of Applied Sciences. Was 17 jaar schoolleider, waarvan 15 jaar in het (voortgezet) speciaal onderwijs.

  • Willemijn Loomans is gedragsspecialist bij kindcentrum het Universum in Hoorn.

  • Miranda Henkes is schoolleider op de Hugo de Grootschool in Arnhem. 

  • Francis van Haandel is onderwijsadviseur en orthopedagoog bij Flores Onderwijs. 

Author -> Academica

Academica

University of Applied Sciences