
Van basisbekwaam tot mastertitel
Effectief gedrag in de klas
Inleiding
Stel je een school met klaslokalen voor waarin leerlingen doelgericht en gemotiveerd leren, waar rust, structuur en samenwerking de standaard zijn. Een omgeving waar je op elk moment kunt binnenstappen en direct weet welke stappen nodig zijn om het maximale uit je leerlingen te halen.
Helaas horen en zien we dat ongewenst gedrag steeds vaker voorkomt in de klas en onvoldoende gereguleerd wordt, hetgeen een negatief effect heeft op de leerlingen en het leren (PISA, 2018). Wat weten we al en wat kunnen we doen om hier verandering in te brengen? Op deze pagina lees je meer over het onderwerp gedrag in de klas.

Waarom inzetten op gedrag
Effectief gedrag in de klas is van cruciaal belang voor zowel de tevredenheid en motivatie van leraren als voor het leerproces en de veiligheid van leerlingen. Uit PISA-onderzoek (OECD, 2019) blijkt dat leerlingen in alle onderzochte landen en economieën significant beter presteren in lezen wanneer zij een positief disciplinair klimaat ervaren.
Deze uitkomst geldt ongeacht geslacht, sociaaleconomische achtergrond, herkomst van de leerlingen, type school of mate van wangedrag.
Zelfs incidenteel storend gedrag tijdens de les, zoals situaties waarin de docent lang moet wachten tot de klas stil is, heeft een negatieve invloed op de prestaties. Hoe vaker en ernstiger het storende gedrag – zoals leerlingen die niet luisteren, lawaai en wanorde in de klas of leerlingen die niet goed kunnen werken – hoe groter de negatieve impact op de leerresultaten.
En dat is alleen nog binnen het klaslokaal. Buiten de klas heeft het gedrag van leerlingen invloed op talloze andere aspecten van hun leven, waaronder sociale mobiliteit, carrièrekansen, interpersoonlijke vaardigheden, welzijn en mentale gezondheid. Het gedrag van leerlingen bepaalt in essentie de toekomst van onze samenleving, want zij vormen de volgende generatie. Wat zij doen en hoe zij dat doen, zal de wereld van morgen vormgeven.
OECD. (2019). PISA 2018 Results (Volume III): What School Life Means for Pupils’ Lives. Programme for International Pupil Assessment, III. https://doi.org/10.1787/acd78851-en
Van basisbekwaam tot mastertitel
De lat hoog leggen
Leraren met hoge verwachtingen geven minder procedurele aanwijzingen dan leraren met verwachtingen. In lijn met literatuur over effectieve leraren zetten zij in op het vaststellen van duidelijke routines die de leerlingen houvast geven. Daarnaast zetten leraren met hoge verwachtingen in op het creëerden van een positief klassenklimaat (Rubie-Davies, 2015)
Rubie-Davies, C. (2014). Becoming a High Expectation Teacher: Raising the bar. Routledge.

Laat je inspireren
Inzichten en verhalen over effectief gedrag in de school
Gedrag in crisis in het onderwijs: Omvang van het probleem en gevolgen voor de pnderwijskwaliteit
Onderzoekers: Professor Tom Bennett en Professor Orhan Agirdag en Professor Laurence Guerin
Deze verkennende studie onderzoekt het belang van gedrag in de klas, met een focus op hoe storend gedrag het leerproces, het gevoel van verbondenheid met de school en het lerarentekort in het Nederlandse voortgezet onderwijs beïnvloedt. Hoewel deze thema’s in Nederland tot nu toe weinig aandacht hebben gekregen, onderstrepen recente PISA- en TIMSS-resultaten dat er meer aandacht voor nodig is.
Uit grootschalige gegevens blijkt dat gedragsproblemen niet alleen een aanzienlijke invloed hebben op de leerprestaties van leerlingen, maar ook op het bredere onderwijsklimaat. Door de Nederlandse situatie te vergelijken met gegevens uit Engeland, benadrukt het onderzoek de urgentie om deze uitdagingen aan te pakken.
Daarnaast biedt het praktische, op bewijs gebaseerde strategieën om de negatieve effecten van storend gedrag te verminderen. De bevindingen zijn bedoeld om leraren, beleidsmakers en andere betrokkenen te ondersteunen bij het ontwikkelen van effectieve aanpakken die bijdragen aan hogere onderwijskwaliteit en een positiever schoolklimaat.
Hier vind je meer informatie over het onderzoek en kun je het rapport vinden.
Trouw weidde er een artikel aan.
De NOS maakte er een item over.
Nieuwsgierig naar andere onderzoeken binnen Academica?
De eerste Michaela school opende zijn deuren in 2014 en staat in een achterstandswijk in London. De school wordt ook wel de strengste school van Engeland genoemd. Het basisidee van de school is: je afkomst mag je toekomst niet bepalen. Hoge verwachtingen, de docent centraal, juist gedrag aanleren en strikt disciplinair klimaat kenmerkt het Michaela-concept. De school heeft verbluffende resultaten geboekt. Het eerste cohort eindexamenleerlingen behoorde in 2019 tot de top van Engeland.
Academica is de enige opleider die dit unieke concept mag aanbieden in Nederland. Hiervoor is een samenwerking opgezet met Katharine Birbalsingh, schoolleider van de Michaela Community School.
Van chaos tot rust.
Dit boek is geschreven voor leraren die hun klaslokaal willen verbeteren richting een leeromgeving waarin iedere leerling tot zijn recht komt en optimaal kan presteren. Bekijk de hoogtepunten van de officiële boeklancering van Behaviour in the Classroom – the Practical Guide, en de eerste training van Gedrag in de klas, door Sarah en Olivia Dear of bestel het boek

Klassenmanagement definiëren we als de verzameling strategieën, routines en beleidsregels die leraren en scholen gebruiken om de hoeveelheid lestijd die de leerlingen besteden aan nadenken over en werken aan de leerstof te maximaliseren. (Ashman, 2018)
Uit het boek Dit is goed onderwijs
Het creëren van een effectieve leeromgeving is een belangrijke factor om leerlingen de beste kansen te geven op het bereiken van hoge leerresultaten.
Het gedrag in de klas is hierbij van grote invloed. Want hoe beter het gedrag in de klas, hoe beter de leerlingen opletten en dus beter leren. Om het gewenste gedrag in de klas te bereiken, schreven Sarah en Olivia Dear het boek Behaviour in the Classroom – the Practical Guide, waarin zij hun kennis en ervaringen vanuit de Michaela School in Engeland vertaalden naar de Nederlandse onderwijssector. Op basis van wat zij zagen toen ze scholen over dit facet begeleiding boden.
Vakblad voor het basisonderwijs JSW publiceerde in de nieuwste editie van hun tijdschrift een artikel over het boek, waarin een aantal van de handvatten en adviezen gedeeld wordt.
Lees het artikel in de pdf hier.
Van basisbekwaam tot mastertitel
Nieuwsgierig naar hoe je effectief gedrag ook bij jouw school kunt organiseren?
Leidinggeven aan gedragsverandering
Een leergang voor het ontwikkelen van een positieve schoolcultuur.
De school als Professionele Leergemeenschap
De school als PLG is een professionaliserings- en veranderprogramma voor scholen om te gaan werken als Professionele leergemeenschap.
Schoolleider in het voortgezet onderwijs?
Volg onze MILE-opleiding en krijg je volledige schoolleiders- en masteropleiding vergoed!

Schoolleidersbeurs-VO
Schoolleiders in het VO kunnen nu een beurs aanvragen om te investeren in professionele ontwikkeling. Deze beurs is te gebruiken voor de NVAO-geaccrediteerde schoolleiders-masteropleiding MILE van Academica die in januari weer van start gaat. Hierdoor is het mogelijk om je gehele schoolleiders- en masteropleiding volledig vergoed te krijgen!