High Performing Schools: minimaal 5 maanden duurzame leerwinst

Ondanks dat beleidsmakers er in Nederland naar streven het onderwijs sterk te verbeteren, keldert de kwaliteit van het Nederlands onderwijs al jaren. Repareren is niet meer voldoende, er moet grondig worden gerenoveerd (Staat van het Onderwijs 2021). Dit vraagt om duurzame en structurele interventies die echt werken. Met het programma High Performing Schools heeft Academica ongeveer 15 jaar geleden hierop ingezet en met serieus resultaat. Onderzoek naar de leerresultaten van High Performing Schools laten zien dat de scholen in staat zijn geweest om een leerwinst van vijf tot acht maanden te kunnen bewerkstelligen, wat veel meer is dan de meeste interventies in de NPO menukaart. Hieronder staat beschreven hoe de impact van het programma is gemeten.

Wat is een High Performing School?

Uit de combinatie van onderzoek naar de best presterende scholen wereldwijd, met wetenschappelijk onderzoek vanuit onder andere de cognitieve psychologie, sociologie, arbeids-organisatiepsychologie en pedagogiek, weten we wat ervoor nodig is om een goed presterende school te worden; een school waar álle leerlingen tot buitengewone prestaties worden uitgedaagd. Deze op onderzoek en onderwijspraktijk gebaseerde principes zijn gecombineerd tot het High Performing Schools (HPS) programma. HPS is een intensief tweejarig verbeterprogramma waarin scholen met behulp van een leidende coalitie worden geschoold en begeleid om goed en waardevol onderwijs te geven aan álle leerlingen. Het uitgangspunt is dat ieder kind alles kan leren (Ericsson, 2017). HPS is gebouwd op onderzoek uit de organisatiewetenschappen, cognitieve psychologie, effectieve didactiek en volgt de High Performing Schools principes:

  • Een heldere en gedeelde visie met behulp van het visiekwadrant. (Pollen, 2016)

  • Hoge normen en verwachtingen voor álle leerlingen. (Davies, 2017)

  • Effectief leiderschap. (Zenger | Folkman, 2014)

  • Onderwijs Leiderschap. (De Wit, 2018)

  • Hoog niveau van samenwerking en communicatie. (Laloux, 2015)

  • Curriculum, instructies en toetsen uitgelijnd met kerndoelen. (Muijs, 2014)

  • Frequente controle op kwaliteit van het leren en lesgeven. (Ashman, 2018)

  • Gerichte professionele ontwikkeling d.m.v. een transitie naar professionele leergemeenschap met Leerteams. (Muhammad, 2020)

  • Ondersteunende leeromgeving voor docenten en leerlingen. (Birbalsingh, 2018)

  • Hoge mate van ouder- en maatschappelijke betrokkenheid. (Bergeson, 2019)

  • Een academische cultuur die mensen inspireert en motiveert tot voortdurende reflectie. (Kirschner, 2020)

Het programma is verspreid over twee jaar met maandelijkse sessies waarin de schoolleider samen met een deelnemend team de nodige kennis, begeleiding en strategieën krijgt aangeboden. Hiermee kan het verbeterprogramma succesvol worden geïmplementeerd. Er zijn drie mogelijke trajecten met verschillende intensiteit, een bovenschools scholingstraject, het HPS implementatietraject en een HPS traject waarin samen met de scholen professionele leergemeenschappen van docenten gebouwd worden.

Hoe hebben we de impact van HPS gemeten?

Onder leiding van Professor Orhan Agirdag (Lector Academica University of Applied Sciences, Associate Professor, KU Leuven & University of Amsterdam) wordt momenteel onderzoek gedaan naar de impact van HPS. Om dit te meten hebben we de prestaties van 99 basisscholen die het HPS programma hebben doorlopen, vergeleken met niet-HPS basisscholen in Nederland. Als afhankelijke variabelen is gekeken naar de behaalde referentieniveaus van 2019 (meest recent beschikbare cijfers). Meer specifiek is nagegaan in welke mate de leerlingen het streefniveau halen (1S/2F) voor drie domeinen (rekenen, taalverzorging en leesvaardigheid) apart en gezamenlijk. De leerwinst/vooruitgang van laatste drie jaren (2 meetpunten) van de High Performing basisscholen is vergeleken met de leerwinst/vooruitgang van de controlegroep (niet HPS-scholen). De effectgrootte is gebaseerd op Cohen D, een statistiek die veel gebruikt wordt om studies met elkaar te vergelijken. Deze is geïnterpreteerd volgens de methode van het NPO. De methode zet effectgrootte om tot maanden leerwinst. Deze techniek is ook gebruikt door de Education Endowment Foundation in Engeland. Als we naar de schoolweging kijken, zien we dat de doorsnee HPS-school qua leerlingen samenstelling representatief is voor populatie van scholen: gemiddeld gezien hebben ze beide een gewicht van 30 met betrekking tot de sociale en migratie-achtergrond van hun leerlingen.

Wat zijn de resultaten?

De analyses tonen aan dat deelname aan HPS een sterke positieve relatie heeft met leerwinst in vergelijking met niet-HPS scholen. Als we de gezamenlijke resultaten bekijken, zien we dat een volledig HPS traject tot 5 maanden leerwinst leidt en een HPS traject met PLG’s tot zes maanden.

Figuur 1: Leerwinst HPS scholen

Het effect is het sterkst voor rekenen (6 maanden voor een vol HPS traject en 8 maanden een HPS traject met PLG), maar is ook voor taalverzorging en lezen significant. Deze effecten zijn gemiddeld tot groot volgens de criteria van de NPO menukaart.

De resultaten van ons onderzoek naar de impact van HPS zullen in meer detail gepubliceerd worden voor de zomervakantie en zullen ook aan peer review worden voorgelegd. Ook de data zullen openbaar gemaakt worden voor andere onderzoekers.

Conclusies

Het High Performing Schools programma is een uiterst effectieve route naar beter onderwijs vanwege het integrale karakter. Het raakt alle facetten van leren en organiseren vanuit een professionele cultuur met een democratische structuur.

Inmiddels hebben diverse Stichtingen waaronder Opmaat Groep, RK Basisscholen, SCIO Groep, Onderwijsgroep EduMare, Allure, Attendiz, Vario, Flores Onderwijs, het Stedelijk Lyceum PCBO Leeuwarden en Koninklijke Visio maar ook individuele scholen hebben het programma succesvol doorlopen.

Interesse in ons High Performing Schools traject?

Indien u meer wilt weten over High Performing Schools, kunt u via onderstaande knop meer informatie vinden. Ook is het mogelijk om telefonisch contact op te nemen met Selma de Vos (020-5217411) of via de mail.

Meer informatie over High Performing Schools Stuur een mail

Wat andere scholen zeggen

Een interview met Gerda Lukkien (Directeur KC de Driehoek van Opmaat groep) waarin zij vertelt over haar ervaringen met het HPS traject en de ontwikkelingen. Ook geeft ze tips aan scholen die willen starten met een soortgelijk traject.

Professor dr. Daniel Muijs

Prof. Dr. Daniel Muijs

Dean School of Education and Society